17.09.2017.
Vreme je polako prolazilo, pa sam šetnju po starom gradu privodio kraju. Želeo sam da posetim još par mesta, a prvo od njih je bilo zgrada Poljske pošte koja se našla na udaru Nemaca 1. septembra 1939.
Do zgrade sam stigao sa njene zadnje strane na kojoj se i sada, nakon skoro 80 godina, još uvek vide oštećenja nastala od puščane municije i gelera.
Gotovo u isto vreme kada je počeo napad na Vesterplate Nemci su napali i zgradu Poljske pošte u Gdanjsku. U zgradi se u to vreme nalazilo 56 ljudi, većinom vojnih rezervista koji su u svom naoružanju imali nekoliko mitraljeza i oko 40 komada drugog vatrenog oružja, uključujući i ručne bombe, jer je bilo predviđeno da se pošta u slučaju napada brani sve dok ne stignu jedinice poljske Pomeranske armije. Na otpor koji su radnici pošte pružili Nemci su odgovorili topovskom vatrom. Oko 17:00 Nemci uspevaju da ovladaju delom zgrade, ali se branioci povlače u podrum odakle nastavljaju da pružaju otpor. Predaja je usledila posle nekoliko sati nakon što su Nemci vatrogasnim crevima napunili podrum velikom količinom benzina i bombama ga zapalili. Zarobljeno je 38 radnika pošte kojima Nemci nisu hteli da dodele status ratnih zarobljenika, pravdajući to time da su kao civili bez jasnih vojnih oznaka prekršili ratno pravo. Protiv njih je pokrenut sudski proces koji je završen izricanjem smrtne kazne. Streljani su 5. oktobra 1939. Šestoro branilaca uspelo je da izbegne zarobljavanje. Dvojica su kasnije uhapšena, a četvorica su dočekali kraj rata.
Tokom borbi za Poljsku poštu poginulo je dvanaest poštanskih radnika. Dvojica su ubijena kada su izlazili iz zgrade radi pregovora. U narednim danima umrlo je i šestoro ranjenih, uključujući i desetogodišnju ćerku jednog od zaposlenih. Nemci su u borbi imali 10 poginulih i 25 ranjenih.
Ispred ulaza u zgradu nalazi se memorijalna ploča.
Braniocima
Poljske pošte
u Gdanjsku
1.9.1939.
Gdanjsk, 1.9.1946.
Nakon rata svi branioci Poljske pošte posthumno su odlikovani najvišim poljskim vojnim odlikovanjem Virtuti militari.
Četrdeset godina nakon Hitlerovog napada na Poljsku ispred zgrade pošte postavljen je spomenik koji prikazuje smrtno ranjenog radnika pošte kako predaje pušku Niki, boginji pobede. Boginju okružuju golubovi koji predstavljaju simbol mira.
Zgrada je tokom borbe bila prilično oštećena. Rekonstruisana je između 1949. i 1951. U njoj i danas funkcioniše pošta, ali se u jednom delu nalazi i muzej posvećen događajima od 1. septembra 1939., kao i ekspozicija čija je tematika istorija poštanske službe od XVIII veka pa sve do izbijanja Drugog svetskog rata.
Trg zaštitnika Poljske pošte