07.05.2015.
Do Petog utvrđenja stigli smo za 10-ak minuta. Pošto nisam imao beloruske rublje, taksista je morao da mi kupi kartu koja je koštala 15000 beloruskih rubalja, jer se, za razliku od Brestovske tvrđave, ulaz u Peto utvrđenje naplaćuje.
Ulaznica za Peto utvrđenje
Izgradnja utvrđenja (fortova) oko Brestovske tvrđave započeta je u drugoj polovini XIX veka sa ciljem da se spreči mogućnost zaobilaženja tvrđave i njenog blokiranja. Do kraja 1914. sagrađeno je ukupno 14 utvrđenja. Pored utvrđenja, u okolini tvrđave građene su odbrambene kasarne, odbrambene tačke i skladišta.
Šema Brestovske tvrđave sa utvrđenjima. Šema nije baš najbolje orijentisana, trebalo bi da bude rotirana ulevo za 90 stepeni
Peto utvrđenje sagrađeno je u periodu od 1878. do 1888. godine. Nalazi se 4 km jugo-zapadno od Brestovske tvrđave (vazdušnom linijom), odnosno u blizini sela Geršoni (koordinate).
Šema Petog utvrđenja
Utvrđenje ima petougaoni oblik. Kao i kod Brestovske tvrđave u izgradnji je korišćena cigla, a debljina zidova je iznosila 1 m. Zidovi su radi dodatne zaštite bili pokriveni debelim slojem zemlje. Perimetar utvrđenja bio je opasan vodenim kanalom dubine 3 m. Tokom modernizacije koja se vršila od 1908. do 1911. cigla je prekrivena armiranim betonom debljine oko 2 m.
Zadnji kaponir (označen je brojem 3 na šemi utvrđenja)
Uporedo sa modernizacijom samog utvrđenja vršila se i modernizacija naoružanja koje se u njemu nalazilo. Na drugi sprat zadnjeg kaponira postavljaju se topovi kalibra 76 mm, a u prednji kaponir i polukaponire razmešta se oruđe kalibra 57 mm. Od streljačkog naoružanja uvodi se mitraljez Maksim.
Tabla na ulazu u kasarnu
Ruska vojska 1915. evakuiše utvrđenje i napušta ga bez borbe. Od 1920. poljska vojska ga koristi kao skladište, a 1939. god. prelazi u sovjetske ruke. U junu 1941. god. u njemu je bio stacioniran 3. streljački bataljon 44. streljačkog puka 42. streljačke divizije.
Nakon početka rata branioci utvrđenja uspevaju da odbiju nekoliko nemačkih napada, pokušavaju da se probiju do tvrđave, a pošto u tome ne uspevaju, pod borbom se povlače na istok. Tokom okupacije Nemci ga koriste kao skladište za municiju i vojne zalihe.
Utvrđenje je oslobođeno u leto 1944. Ponovo se koristi kao vojno skladište sve do napuštanja od strane vojske nakon čega neko vreme biva prepušteno zubu vremena.
Automatski protivavionski top 37mm, model 1939. god.
Pukovski minobacač 120mm, model 1939. god.
Divizijski top 85 mm, model 1944. god.
Pukovski top 76 mm, model 1927. god
Protivtenkovski top 76 mm, model 1939. god.
. 
Divizijski top 76mm, model 1942. god.
Divizijski top 85 mm, model 1944. god.
Protivtenkovski top 45 mm, model 1937. god.
Oklopni transporter BTR 60P
1995. utvrđenje dobija status kulturno-istorijskog spomenika, a 1997. počinju radovi na njegovoj restauraciji. 1999. postaje filijala Memorijalnog kompleksa „Brestovska tvrđava-heroj“. Za posetioce je otvoreno 8. maja 2000. Trenutno se radi na stvaranju muzeja „Istorije fortifikacije i naoružanja“.
Poseta Petom utvrđenju je bila neplanirana i za nju, nažalost, nisam imao mnogo vremena, pošto sam pored posete Brestovskoj tvrđavi hteo da prošetam gradom. Obilazak utvrđenja sam započeo slikanjem izloženog naoružanja koje sa utvrđenjem i nema previše veze, jer se radi o primercima koji su proizvedeni neposredno pre i nakon početka Drugog svetskog rata, kada je utvrđenje bilo u poljskim, odnosno nemačkim rukama. Nema autentičnog naoružanja koje se nalazilo u utvrđenju kada je ono bilo u funkciji. Pored naoružanja iz Drugog svetskog rata izložen je i jedan oklopni transporter čija je proizvodnja počela 60-ih godina prošloga veka.
Ulaz u kasarnu je neposredno pored izložene tehnike. Ispred ulaznih vrata se nalazi prolazna galerija koja ih štiti od gelera i udarnog talasa.
Prolazna galerija ispred ulaza u kasarnu
Kasarna je imala 11 kazamata u kojima su se nalazile prostorije za boravak oficira, podoficira i vojnika, kuhinja, skladište municije, mokri čvor i električna centrala.
Prostorije kasarne predstavljaju anfiladu, odnosno otvori za vrata im se nalaze u istoj osi da bi se što više umanjila snaga udarnog talasa
Jedna od prostorija kasarne
U prostorijama kasarne koje su bliže ulazu postavljene su fotografije posvećene istorijatu Brestovske tvrđave i njenih utvrđenja.
Most i Terespolska kapija Brestovske tvrđave (1915-1916.)
Uniforma ober-oficira inženjerskog bataljona ruske carske vojske, 1845-1849.
Slika Holmske kapije Brestovske tvrđave iz tridesetih godina HH veka.
Slika Belog dvorca iz dvadesetih godina HH veka.
Podzemni hodnici utvrđenja nisu osvetljeni, tako da je u njima potpuni mrak i kretanje bez baterijske lampe nije moguće. Baterijska lampa se može dobiti na ulazu u utvrđenje prilikom kupovine karte, ali ja nisam uzeo baterijsku lampu tako da sam svoje kretanje po utvrđenju ograničio na prostorije u kojima nije bio potpuni mrak.
Centralni podzemni hodnik
Peto utvrđenje ima tri podzemna hodnika: centralni i dva bočna. Centralni podzemni hodnik spaja kasarnu sa prednjim i zadnjim kaponirom.
Desni (bočni) podzemni hodnik. Prolaz prema desnom polukaponiru.
Nakon malo tumaranja uspeo sam da nađem hodnik koji vodi do gornjeg nivoa.
Jedan od hodnika koji vodi na gornji nivo
Izlaz
Osmatračnica
Gornji nivo
Pogled sa kasarne
Površina Petog utvrđenja iznosi 0.79 kvadratnih kilometara i za njegov detaljan obilazak i fotografisanje spolja i iznutra potrebno je bar dva sata. Pošto nisam imao toliko vremena morao sam da se zadovoljim samo njegovim površnim obilaskom.