09.05.2015.
Novodevičji manastir nalazi se u moskovskom rejonu „Hamovnjiki“ i do njega se najlakše može stići metroom, odnosno, treba izaći na stanici „Sportska“ (rus. Sportivnaя), na izlazu koji vodi prema ulici Desetogodišnjica oktobra (rus. Ulica 10-letiя Oktяbrя), a zatim pomenutom ulicom nastaviti peške do manastira.
Ja sam greškom izašao ranije, odnosno na stanici „Frunzenska“ (rus. Frunzenskaя), što sam iskoristio da slikam bistu Mihaila Vasiljeviča Frunzea, jednog od glavnih komandanata Crvene armije tokom Građanskog rata. Zatim sam nastavio dalje prema stanici „Sportska“.
Nedaleko od metro stanice „Sportska“ nalazi se Sportski kompleks „Lužnjiki“, pa tokom održavanja sportskih događaja kroz stanicu prolazi veliki broj navijača zbog kojih tuče na stanici nisu retkost.
Od stanice „Sportska“ do Novodevičjeg manastira stigao sam za 10-ak minuta. Kupole Smolenske saborne crkve koje su se uzdizale iznad manastirskih zidina podsećale su da manastirski kompleks sa pravom nosi epitet „Kremlj u malom“. O njegovom kulturno-istorijskom značaju govori i činjenica da je 2004. godine uvršten je u spisak svetskog nasleđa Uneska.
Cena ulaznice za Novodevičji manastir iznosi 300, a ukoliko želite da slikate i snimate treba izdvojiti još 100, odnosno 200 rubalja. Želeo sam da napravim što više fotografija manastirskog kompleksa, ali nisam bio siguran da li ću uspeti da obiđem i manastir i Novodevičje groblje, jer sam od stajanja i snimanja „Parade pobede“ na Lenjingradkom prospektu bio „solidno“ umoran.
Na kapiji kroz koju se ulazi u manastirski kompleks niko nije proveravao karte, pa sam zaključio da je kupovina karte obavezna samo ukoliko želite da ulazite u objekte koji se nalaze na teritoriji manastira.
Novodevičji manastir osnovao je u XVI veku knez Vasilije III (otac Ivana Groznog) na mestu na kome reka Moskva pravi oštru krivinu koje je u istoriji poznato kao Devičje polje. Prema jednom tumačenju mesto je dobilo naziv po Novodevičjem manastiru, dok prema drugom izvoru sa tog mesta su tokom mongolsko-tatarskog ropstva uz danak u Zlatnu hordu slate i ruske devojke. U vreme podizanja manastira u Moskvi su postojala dva ženska manastira: Starodevičji (Začatjevski) i Voznjesenski devičji manastir koji se nalazio u Kremlju (srušen 1929.). Prefiks „novo“ dobio je da bi se jasno razlikovao od prethodno pomenutih.
Nedaleko od ulazne kapije nalazi se pano sa kartom manastirskog kompleksa na kojoj su prikazani svi objekti. Ukoliko na raspolaganju imate dosta vremena najbolje je da tokom obilaska manastira koristite upravo ovu kartu i krenete od objekta pod rednim brojem jedan.
1. Smolenska saborna crkva
Crkvu je 1524. godine podigao Vasilije III u čast zauzimanja Smolenska 1514. koji se pre toga više od sto godina nalazio pod vlašću Velike Kneževine Litve.
S obzirom da je bio sin Ivana III i vizantijske princeze Sofije Paleolog, Vasilije III smatrao je sebe ne samo rođakom vizantijskih careva, već i njihovim naslednikom, odnosno zaštitnikom pravoslavne vere, kako od uspona Osmanskog carstva, tako i od nadirućeg sa zapada katolicizma. To je bio i motiv da se glavna saborna crkva Novodevičjeg manastira posveti Smolenskoj ikoni Presvete Bogorodice Odigitriji (Putevoditeljki) koju je po predanju naslikao jevanđelist Luka i koja je bila najveća svetinja Konstantinopolja. Ikona je u Rusiju dospela 1046. godine nakon ženidbe kneza Vsevoloda Jaroslaviča sa vizantijskom princezom Anom, ćerkom Konstantina IH Monomaha, koji je njen put blagoslovio ovom ikonom. Početkom XII veka Vladimir Monomah, sin Vsevoloda Jaroslaviča, prenosi ikonu iz svoje prestonice Černigova u Smolensk, u novosagrađeni Uspenski katedralni hram, nakon čega Odigitrija dobija naziv „Smolenska“. Kasnije, 1404. godine, zbog straha od litavskih zavojevača, smolenski knez Jurij Svjatoslavič odnosi je u Moskvu, gde se čuva u Blagoveštenskoj sabornoj crkvi Moskovskog kremlja. Pola veka kasnije veliki knez Vasilije II vraća je u Smolensk, dok u Kremlju ostaje njena kopija. Opraštanje sa čudotvornom ikonom Odigitrijom obavljeno je na Devičjem polju. 1525. pomenuta kopija se prenosi iz Kremlja u Novodevičji manastir i od tada se 28. jula svake godine u manastiru obeležava praznik ikone Presvete Bogorodice Odigitrije. Originalnoj ikoni koja se nalazila u Uspenskom katedralnom hramu u Smolensku tokom Velikog otadžbinskog rata gubi se svaki trag.
Kao autori projekta po kome je crkva sagrađena pominju se italijanski arhitekta Alevizo Novi i Nestor koji je pri izgradnji i poginuo. Crkva ima pet kupola, a po arhitekturi je slična Uspenskoj sabornoj crkvi Moskovskog kremlja.
2. Trpezarija i palata Irine Godunove
Palata carice Irine Godunove, sestre Borisa Godunova, smatra se za jednu od najstarijih građevina u manastirskom kompleksu. Izgrađena je sredinom XVI veka od belog kamena, ima krov sa nagibom i praktično je lišena dekora, poseduje samo krovni venac. U unutrašnjosti su se sačuvale nadsvođene prostorije. Nalazi se pored Amvrosijevske crkve. Prvobitno je podignuta za kneginju Julijaniju Palecku, udovicu brata Ivana Groznog. Predstavljala je kuću zatvorenog tipa, koja je kasnije preuređena za caricu Irinu Godunovu koja se u januaru 1598. nakon smrti svoga muža cara Fjodora I zamonašila u Novodevičjem manastiru pod imenom Aleksandra. S obzirom da Irina i Fjodor I nisu imali potomke, a zakonskih naslednika Ivana Groznog nije bilo, presto nasleđuje njen brat Boris Godunov koji je upravo u Novodevičjem manastiru prihvatio carsku krunu.
Za razliku od svojih prethodnica koje su nosile titulu carice, Irina Godunova je aktivno učestvovala u društvenom i političkom životu. Nije sam primala strane izaslanike, već je i učestvovala u zasedanjima bojarske skupštine. Vodila je prepisku sa engleskom kraljicom Elizabetom I, kao i sa aleksandrijskim patrijarhom, a takođe se trudila da izdejstvuje priznanje Ruske pravoslavne crkve koja tada još nije bila autokefalna. Umrla je 1603. god., dve godine pre smrti brata.
3. Amvrosijevska crkva
Amvrosijevska crkva sagrađena je 60-ih godina XVI veka. Prvobitno je bila posvećena Jovanu Preteči, ali je kasnije preosveštana u čast Amvrosija Mediolanskog (Ambrozija Milanskog).
Hram je više puta preuređivan, a između ostalog, u XVII veku su preuređeni svodovi. Uz Smolensku sabornu crkvu i palatu Irine Godunove predstavlja jednu od najstarijih građevina u manastirskom kompleksu.
4. Pokrovska nadvratna crkva
Podignuta je u periodu od 1683. do 1688. iznad južne kapije koja je u dalekoj prošlosti izlazila na smolenski drum i služila kao glavni ulaz u manastir. Kasnije je tu funkciju preuzela severna kapija. Južna kapija je u današnje vreme zatvorena, a iza južnih manastirskih zidina nalazi se Novodevičje groblje. Crkvu ne treba posmatrati samostalno, već kao kompozicionu celinu sa Marijinom palatom koja se nalazi odmah pored.
5. Marijina palata
Marijina palata sagrađena je kraj južne kapije manastira u isto vreme kada i Pokrovska crkva. Naziv je dobila po Mariji Aleksejevnoj, ćerki cara Alekseja Mihajloviča i polusestri Petra I koja je 90-ih godina XVII veka živela u manastiru nakon zamonašenja. Sa Pokrovskom nadvratnom crkvom čini jednu celinu.
6. Uspenska crkva sa trpezarijom
Predstavlja jednu od najznačajnihih građevina manastirskog kompleksa. Podignuta je u periodu od 1682. do 1687. god. po nalogu princeze Sofije, sestre Petra I. Smatra se da je bila omiljenim mestom Petra I na kome je on okajavao svoje grehe.
Sagrađena je u stilu „moskovskog baroka“ koga karakteriše izuzetna dekorativnost. Prozorski okviri su od belog kamena, a na zidovima se nalaze pilastri.
Crkvu je prvobitno krasilo pet kupola koje su uništene u požaru 1796. godine. Na drugom spratu Uspenske crkve nalazi se sporedni oltar Silaska Svetog Duha.
Trpezarija se nalazi odmah uz crkvu i praktično predstavlja njen sastavni deo. Površine je 393 kvadratna metra i u vreme kada je sagrađena predstavljala je pravo građevinsko čudo, jer nije imala ni jedan potporni stub. Pored trpezarije objekat je imao i više manjih prostorija, poput trema i nekoliko pomoćnih ostava. Ispod zgrade se nalazio prostran podrum popločan belim kamenom koji je služio za pripremu i skladištenje zimnice.
7. Zvonik
Sagrađen je između 1683. i 1690. godine u stilu „moskovskog baroka“. Visine je 72 metra, što je 9 metara manje od zvonika Ivan Veliki u Moskovskom kremlju. Ima pet nivoa osmougaonog obilika sa galerijama i balustradama od belog kamena. Na prvom nivou nalazila se crkva Svetog Varlama i Joasafa, a na drugom Crkva Jovana Bogoslova. Na trećem i petom nivou nalaze se zvona iz XVI i XVII veka koja su se očuvala do danas. Radi izgradnje zvonika srušena je oronula crkva koja se nalazila iznad grobnice princeze Ane, prvog deteta Ivana Groznog, čiji su ostaci sahranjeni u kripti ispod oltara Smolenske saborne crkve.
Prema nekim izvorima zvonik je trebao da ima sedam nivoa, ali zbog svrgnuća s vlasti princeze Sofije, tokom čije vlasti se vršilo preuređivanje manastira, dva nivoa nikada nisu dozidana. Zvonik je ukrašavao časovnik koji je otkucavao svaku minutu. Petar je na taj način želeo da stalno podseća princezu Sofiju na prestup koji je počinila, odnosno pokušaj njegovog svrgavanja sa vlast
15. marta 2015. u večernjim satima na skelama koje koje su korišćene pri restauraciji zvonika izbio je požar koji je dosta oštetio fasadu. Tokom moje posete manastiru radovi na restauraciji su još uvek bili u toku, pa se preko fasade nalazila zaštitna mreža.
8. Preobraženska nadvratna crkva
Građena je od 1687. do 1688. po nalogu princeze Sofije Aleksejevne. Nalazi se iznad severne kapije, odnosno ulaza u manastirski kompleks. Prefinjeni dekor od belog kamena u kombinaciji sa crvenom i belom bojom čini zdanje raskošnim i uzvišenim.
Izdužen oblik stvara osećaj usmerenosti prema nebu, pa posetilac stiče utisak da se nalazi na pragu svetog mesta. Sa Lopuhinskom palatom čini jednu kompozicionu celinu.
9. Lopuhinska palata
Sagrađena je u isto vreme kada i kapija i Preobraženska nadvratna crkva (1687-1688.) sa kojom ima zajedničke dekorativne elemente poput prozorskih okvira i krovnog venca i sa kojom čini kompozicionu celinu. Prvobitno je bila namenjena princezi Jekatarini, ćerki cara Alekseja Mihajloviča. Naziv je dobila po Jevdokiji Lopuhinoj, prvoj ženi Petra I koja je u ovom zdanju živela od 1727. do 1731. godine. Interesantno je da je ona poslednja ruska carica koja je bila ruskog roda. Svi naredni ruski vladari ženili su se princezama sa evropskih dvorova. Petar I, nakon ženidbe sa Jevdokijom Lopuhinom, po shvatanjima tadašnjeg društva postaje punoletan, što mu daje pravo da sa vlasti ukloni svoju polusestru Sofiju Aleksejevnu i zatoči je u Novodevičjem manastiru.
Jevdokija je bila vaspitana u duhu Domostroja (zbornik pravila, saveta i pouka u pogledu porodičnog i društvenog života) i nije delila interesovanja prozapadno orijentisanog muža. Petar I vrlo brzo gubi interesovanje za mladu ženu i nakon njegovog odlaska u Arhangelsk, Jevdokija se zbližava sa protivnicima njegove politike. Nakon zavere koja je otkrivena 1697. god. u izgnanstvo su oterani caričin otac i brat, a vrlo brzo sama Jevdokija biva nasilno zamonašena i poslata u Pokrovski manastir u Suzdalju koji je predstavljao tradicionalno mesto izgnanstva za žene ruskih careva.
Kao monanjiha Jevdokija je u manastiru živela samo pola godine, nakon čega je nastavila da živi svetovnim životom. 1709. godine. započinje vezu sa majorom Stepanom Glebovim koji dolazi u Suzdalj radi sprovođenja regrutacije. Nakon što je saznao za vezu i za to da Jevdokija šuruje sa protivnicima reformi, Petar u Suzdalj šalje komisiju koja hapsi nju i sve njene pristalice. Stepan Glebov i ostali uhapšenici bivaju pogubljeni, a Jevdokiju iz Suzdalja prebacuju u Ladoški Uspenski manastir u kome je 7 godina drže pod strogim nadzorom. Ekatarina I je 1725. šalje u Šliselburg gde je takođe drže u strogom zatvoru.
Tek za vreme vladavine svog unuka Petra II prebačena je u Moskvu, u Lopuhinsku palatu Novodevičjeg manastira u kojoj živi svega par godina. Sahranjena je kod južnog zida Smolenske saborne crkve kraj grobnica princeze Sofije i njene sestre Ekatarine Aleksejevne.
10. Pevačka palata
Nalazi se prekoputa Lopuhinske palate. Sagrađena je između 1718. i 1726. godine i predstavlja najveću zgradu za stanovanje u manastirskom kompleksu.
Dužine je 86.5m, a širine 15m. U njoj su se prvobitno nalazile manastirske kelije, a kasnije je u njoj živela namesnica manastira.
Krajem XIX u zgradu su smeštene monahinje-pevačice po kojima je palata i dobila ime.
11. Riznica
Zgrada je podignuta u XVII veku. Zidana je od kamena i najpre je bila prizemna. Drvena mansarda i trem sa stubićima dodati su nešto kasnije. Služila je za čuvanje novca, odnosno kao blagajna. Iza zgrade se nalazi maketa manastira.
12. Stražara za strelce kraj Jezerske kule
Često se zove i Sofijina palata, po Sofiji Aleksejevnoj, ćerki cara Alekseja Mihajloviča i Marije Miloslavski, odnosno polusestri Petra I. Sofija je bila izuzetno obrazovana i pametna žena, koju je krasila velika energija, ali i ambicioznost. 1682. godine, nakon ustoličenja na carski presto Petra I, princeza Sofija uz pomoć bojarske porodice Miloslavski (rođaka po majčinoj liniji), koristi pobunu strelaca i proglašava zajedničku vladavinu Ivana V i Petra I. S obzirom da su joj oba brata bila maloletna, vlast u državi preuzima ona i vlada sve do Petrove ženidbe sa Jevdokijom Lopuhinom. Upravo je ona zaslužna za raskoš i lepotu manastira, jer su tokom njene vladavine sagrađene neke od najlepših manastirskih građevina poput Pokrovske, Preobraženske i Uspenske crkve.
U avgustu 1689. godine pokušava sa prestola da svrgne Petra I, ali u tome ne uspeva, pa je Petar zatvara u Novodevičji manastir. 1698. Sofijine pristalice još jednom pokušavaju da je dovedu na carski tron. Pošto je pokušaj bio neuspešan usledio je žestok obračun sa pobunjenicima, a sama Sofija biva zamonašena u Novodevičjem manastiru pod imenom Suzana. Umrla je 3. jula 1704., a sahranjena je u Smolenskoj sabornoj crkvi Novodevičjeg manastira.
Surovost Petrovog obračuna sa pobunjenim strelcima možda najbolje ilustruje slika Ilje Rjepina „Princeza Sofija u Novodevičjem manastiru“ na kojoj kraj prozora prostorije u kojoj se Sofija nalazi visi obešen čovek.
Postoji verovanje da će se svakom ko pomisli neku želju i dodirne zid Jezerske kule ta želja i ispuniti.
13. Palata princeze Jevdokije Miloslavski
Sagrađena je krajem XVII veka. Nalazi se u podnožju zvonika sa kojim je povezana posebnim prolazom.
Inače, Jevdokija Aleksejevna Miloslavski bila je drugo dete i najstarija kći cara Alekseja Mihajloviča i njegove prve žene Marije Miloslavski. Nakon pobune strelaca 1698. godine Petar I je sumnjiči za privrženost mlađoj sestri Sofiji, ali umešanost u pobunu nije dokazana. Ostatak života provela je među zidinama Novodevičjeg manastira, ali se nije zamonašila. Sahranjena je u Smolenskoj sabornoj crkvi Novodevičjeg manastira.
Iako sam želeo da fografišem sve građevine koje se nalaze na karti manastirskog kompleksa, palata princeze Jevdokije Miloslavski je jedan od objekata koji sam propustio da slikam.
14. Filatjevska škola
Škola je sagrađena 1871. godine sredstvima Natalije Filatjeve, udovice tajnog savetnika Vladimira Ivanoviča Filatjeva. Inače, da ne bude zabune, „tajni savetnik“ nema nikakve veze sa bukvalnim značenjem prideva „tajni“. Radi se o građanskom činu u Ruskoj Imperiji koji je bio u nivou general-potpukovnika u kopnenoj vojsci, odnosno vice-admirala u mornarici.
Školu je pohađala ženska siročad iz različitih staleža. Ranije se na istom mestu nalazilo sirotište za žensku decu koje je otvoreno 1725. po naredbi Petra I u kome su devojke, između ostalog, učile da pletu holandsku čipku. U zgradi je 1899. otvorena crkveno-parohijska škola koja je po dolasku sovjetske vlasti zatvorena zajedno sa sirotištem.
U Filatjevskoj školi trenutno se nalazi sekretarijat Novodevičjeg manastira.
15. Bolnica (kraj XVII veka)
Služila je za lečenje vojnika i oficira. Oko nje se nalazila bašta u kojoj se gajilo lekovito bilje. Kao i još neke građevine u manastirskom kompleksu izgrađena je od belog kamena. Od 1939. do 1984. u njoj je živeo poznati restaurator Petar Dmitrijevič Baranovski.
S obzirom da je opasan visokim zidovima manastir je u prošlosti predstavljao odbrambeno utvrđenje, što je malo čudno, jer je u pitanju ženski manastir. Za odbranu manastira, naravno, nisu bile zadužene monahinje, već garnizon strelaca koji je brojao oko 350 vojnika.
16. Stražara kraj Nikoljske kule (XVII vek)
17. Stražara kraj Obućarske kule (XVII vek)
18. Setunjska stražara (XVII vek)
Vojnici su bili smešteni u četiri stražare (po jedna kraj svake od ugaonih kula) koje su od ostatka manastira bile odvojne drvenom ogradom.
19. Provijantski magacin (XVII vek)
Korišćen je za čuvanje namirnica. Odmah pored magacina nalazi se toalet za posetioce.
20. Kapela Prohorovih
Ova građevina malo neobičnog izgleda sagrađena je početkom HH veka u neoruskom stilu koga je karakterisalo korišćenje motiva iz staroruske arhitekture.
Predstavlja porodičnu grobnicu Prohorovih – poznatih industrijalaca u čijem se vlasništvu nalazilo najstarije moskovsko tekstilno preduzeće.
Naizgled deluje čudno što se u okviru manastirske nekropole nalazi i grobnica fabrikanata, ali za to svakako postoji razlog. Ivan Jakovljevič Prohorov, vlasnik preduzeća od 1858-1881., tokom svog života izdvajao je značajna sredstva za manastir, a pored toga, u njemu se zamonašila i živela njegova rođena sestra. Kapelu je sopstvenim sredstvima podigao njegov sin Ivan. Poslednji je objekat koji je sagrađen na teritoriji manastira.
21. Mauzolej Volkonskih
Smatra se da je rađen po projektu Domenika Đilardija, moskovskog arhitekte italijanskog porekla. Podignut je 30-ih godina HIX veka u stilu ampira. U mauzoleju počivaju oficiri iz Otadžbinskog rata 1812. godine – knezovi Dmitrij Mihajlovič (1770-1835) i Sergej Aleksandrovič (1786-1838) Volkonski.
Ono što manastir čini posebnim svakako su njegove zidine i kule. U početku, kao i Moskovski kremlj, manastir je bio ograđen zidom od masivnog hrastovog drveta. Kule su bile niske, nalazile su se na uglovima i u njima su stražarili strelci, naoružani kremenjačama i topovima. Po potrebi manastirski garnizon se popunjavao i seljanima iz okolnih sela, a u slučaju napada žene, deca i monahinje sklanjali su se u Smolensku sabornu crkvu koja je bila prva manastirska građevina sagrađena od kamena.
22. Caričina kula
Naziv „caričina“, kula je najverovatnije dobila zbog blizine palate carice Jevdokije Lopuhine, prve žene Petra I
23. Nikoljska kula
Naziv je dobila po maloj Nikoljskoj crkvi sa prenosivim oltarom koja se u XIX veku nalazila u kuli.
24. Joasafova kula
Jedina kula koju sam, nažalost, propustio da slikam.
25. Švaljna kula
U blizini kule se najverovatnije nalazila krojačnica, pa je kula po njoj dobila ime.
26. Obućarska kula
Kao što joj samo ime kaže, naziv je dobila po obućarskoj radionici koja se nalazila u blizini.
27. Pokrovska kula
Pored ovog, sreću se i nazivi Vorobjovska i Bogorodička.
27. Pretečina kula
Želeći da manastir pretvori u snažno utvrđenje, Boris Godunov naređuje da se po uzoru na Moskovski kremlj podignu kameni zidovi sa šiljcima, puškarnicama, galerijama i mnogobrojnim kulama. Dužina podignutih zidova isnosila je 870 m, visina 13 m, a debljina je dostizala do 3 m. Po uglovima su postavljene četiri okrugle kule – Nikoljska, Jezerska, Setunjska i Obućarska, a između njih, u zidovima, sagrađeno je osam kvadratnih kula: Caričina, Lopuhinska, Savinska, Kula iza trpezarije, Pretečina, Pokrovska, Švaljna i Joasafova.
29. Setunjska kula
Naziv je dobila po takozvanom setunskom plićaku, odnosno mestu na kome se reka Moskva mogla peške pregaziti.
30. Kula iza trpezarije
Nalazi se u blizini trpezarije Uspenske crkve po kojoj je i dobila naziv.
31. Savinska kula
Naziv je dobila po Savinskom manastiru koji se nalazio u blizini.
32. Jezerska kula
Zove se još i Sofijina kula po Sofiji Aleksejevnoj, sestri Petra I. Ustalio se običaj da se na spoljašnjem zidu kule ispisuju želje, jer postoji verovanje da će ih princeza Sofija ispuniti.
33. Lopuhinska kula
Naziv kule vezuje se za Jevdokiju Lopuhinu, prvu ženu Petra I, i njen boravak u manastiru od 1727. do 1731. god.
Krajem XVII veka za vreme vladavine princeze Sofije vršilo se preuređivanje manastirskog kompleksa tokom koga su zidine zajedno sa kulama iznova sagrađene.
S obzirom da je tokom svoje viševekovne istorije bio centar istorijskih događaja, manastir nisu mogle da zaobiđu različite priče i legende. Prema jednoj od njih na zamrznutom jezeru pored manastira, u čijoj lepoti u današnje vreme uživaju mnogobrojni posetioci, Petar I je lično obezglavljivao učesnike pobune strelaca. Obezglavljivanje nekada nije uspevalo „iz prve“, pa su žrtve umirale u strašnim mukama, zbog čega njihove duše i dalje pohode ovo mesto.
Veliko novodevičje jezero i poslovni centar „Moskva siti“
Po jezeru bezbrižno plivaju patke
Šetalište kraj jezera
Takođe postoji priča da Napoleon 1812. nije želeo da napusti Moskvu dok ne vidi Novodevičji manastir u plamenu. Francuski vojnici razbacali su po manastiru slamu, zapalili je i otišli. Međutim, monahinje su uspele da požar ugase, a da bi Napoleon, koji je manastir posmatrao sa Vrapčevih brda, zaista pomislio da je plan uspeo, jedan Moskovljanin je zapalio sopstveno imanje koje se nalazilo u blizini manastira. Videvši dim, Napoleon je pomislio da gori Novodevičji manastir i napustio Moskvu.
Obilazak manastira završio sam kraj Velikog novodevičjeg jezera. Nisam imao vremena da posetim Novodevičje groblje koje svakako treba obići. Na njemu su, između ostalih, sahranjeni: Nikolaj Gogolj, Anton Čehov, Mihail Bulgakov, Vladimir Majakovski, Samuil Maršak, Vasilij Šukšin, Sergej Prokofjev, Dmitrij Šostakovič, Konstantin Stanislavski, Fjodor Šaljapin, Sergej Ajzenštajn, Sergej Bondarčuk, Mihail Uljanov, Jurij Levitan, Vjačeslav Molotov, Nikita Hruščov, Vladimir Ždanov, Raisa Gorbačova, Viktor Černomirdin, Boris Jeljcin…
Nakon šetnje po manastiru bio sam prilično umoran, a noge me nisu bolele, već su me „otkidale“. Uprkos tome, odlučio sam da se još ne vraćam u hotel već da slikam jedan spomenik za koji nisam bio siguran da li ću ga uopšte pronaći, jer ga nema na turističkim kartama, a meni se učinio interesantnim pošto je bio u duhu praznika koji se obeležavao.